Τι είναι το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα ή επιθηλίωμα;

Το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα είναι ο πιο κοινός δερματικός καρκίνος. Το βλέπουμε κυρίως σε φωτοεκτεθειμένες περιοχές του δέρματος και κυρίως στο πρόσωπο, το λαιμό, την πλάτη και τη ραχιαία επιφάνεια των χεριών. Κάνει την εμφάνισή του συνήθως μετά τα 40 χρόνια.

Ποιοι παράγοντες ευνοούν την εμφάνιση βασικοκυτταρικού καρκινώματος στο δέρμα;

Η εμφάνιση  βασικοκυτταρικού καρκινώματος ή επιθηλίωματος είναι συνήθως αποτέλεσμα ενός συνδυασμού ηλικίας γενετικών, ανοσολογικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. ‘Έτσι άτομα μεγάλης ηλικίας, με ιστορικό μακράς έκθεσης σε υπεριώδη ακτινοβολία, με ιστορικό επαφής με χημικούς παράγοντες ή φυτοφάρμακα και με οικογενειακό ιστορικό πολλαπλών επιθηλιωμάτων είναι υποψήφιοι για εμφάνιση επιθηλιώματος σε κάποια φάση της ζωής τους.

Επίσης άτομα με ιστορικό αλόγιστης έκθεσης στον καλοκαιρινό ήλιο ή σε καμπίνες μαυρίσματος εμφανίζουν βασικοκυτταρικό καρκίνωμα ακόμη και σε μικρότερη ηλικία.

Πως εμφανίζεται το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα ή επιθηλίωμα;

Το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα μπορεί να εμφανιστεί με διάφορες μορφές. Κατά κανόνα δεν πονάει. Η εμφάνισή του μπορεί να μπερδεύει. Μπορεί να μοιάζει με θολωτή βλάβη σαν «σπυρί» ή «ελιά» που μεγαλώνει αργά ή γρήγορα. Μπορεί να μοιάζει με πληγή που δεν κλείνει αλλά ματώνει συνεχώς και βαθαίνει. Ή με κακάδι που πέφτει και ξανασχηματίζεται συνεχώς στο ίδιο σημείο.

Πως διαγιγνώσκουμε το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα ή επιθηλίωμα;

Η διάγνωση μπορεί να μπορεί πολλές φορές να τεθεί με μια απλή κλινική εξέταση. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων ο δερματολογος μπορεί να αναγνωρίσει την ύποπτη βλάβη. Άλλες φορές πάλι η διάγνωση μπορεί να είναι πιο δύσκολη και να μπερδέψει και το πιο έμπειρο μάτι. Σε αυτή την περίπτωση απαιτείται η ιστολογική επιβεβαίωση μιας διαγνωστικής punch βιοψίας.

Πως θεραπεύουμε το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα;

Η μορφή, η θέση και το μέγεθος της βλάβης καθορίζουν και τη θεραπευτική στρατηγική. Έτσι στην περίπτωση του επιθηλιώματος οι θεραπευτικές επιλογές είναι οι εξής:

• Χειρουργική αφαίρεση και ιστολογική εξέταση. Είναι η μέθοδος εκλογής για αφαίρεση βλαβών. Την κάνουμε εύκολα με τοπική αναισθησία στο ιατρείο. Απλούστατα αφαιρούμε τη βλάβη και ράβουμε τα υγιή όρια μεταξύ τους. Η ιστολογική εξέταση επιβεβαιώνει ότι η αφαίρεση είναι πλήρης κι ότι το οπτικά υγιές δέρμα είναι καθαρό από καρκινικά κύτταρα και σε μικροσκοπικό επίπεδο.

• Δερμοαπόξεση και καυτηριασμός. Σε αυτή την περίπτωση αφαιρούμε τη βλάβη με ειδικό εργαλείο (ξέστρο) και καυτηριάζουμε τη βάση

• Κρυοχειρουργική. Εδώ καταστρέφουμε τη βλάβη μέσω ψύξης.

• Φωτοδυναμική θεραπεία. Την χρησιμοποιούμε κυρίως για μικρές κι επιφανειακές καρκινικές βλάβες.

• Τοπική ανοσοθεραπεία. Ο ασθενής εφαρμόζει τοπικό σκεύασμα (ιμικουιμόδη) για πολλές ημέρες επί της βλάβης. Κινητοποιεί την άμυνα του οργανισμού με σκοπό αυτή να καταστρέψει το επιθηλίωμα. Την συνδυάζουμε με άλλες θεραπευτικές μεθόδους (π.χ. κρυοθεραπεία).

• Χειρουργική αφαίρεση με τεχνική Mohs. Την εφαρμόζουμε σε περιπτώσεις βλαβών με δυσδιάκριτα όρια ή ιστορικό υποτροπών μετά από απλές χειρουργικές εκτομές. Στην ουσία κατά τη διάρκεια του χειρουργείου εκτελούμε ταυτόχρονα και ιστολογικό έλεγχο των χειρουργικών ορίων για να διασφαλίσουμε ότι ο καρκίνος δεν θα υποτροπιάσει. Είναι απαιτητική κι ακριβή μέθοδος.

• Χημειοθεραπεία με vismodegib. Συχνά έχουμε περιπτώσεις εμφάνισης πολλαπλών επιθηλιωμάτων ή ιδιαίτερης τεχνικής δυσκολίας για χειρουργική αφαίρεση. Ειδικά για αυτή την περίπτωση υπάρχει η θεραπευτική επιλογή της λήψης ενός από του στόματος εκλεκτικού αναστολέα του μονοπατιού hedgehog. Συγκεκριμένα η λήψη του μπορεί να οδηγήσει σε μείωση του μεγέθους ή και εξαφάνιση της βλάβης. Λόγω υψηλού κόστους είναι ένα θεραπευτικό μέσον που χρησιμοποιείται με φειδώ.

Ποια είναι η πρόγνωση του βασικοκυτταρικού επιθηλιώματος;

Το βασικοκυτταρικό επιθηλίωμα είναι μορφή καρκίνου που συνήθως δε δίνει μεταστάσεις παρά μόνο σε βαριά παραμελημένες περιπτώσεις. Συνήθως η αντιμετώπιση της βλάβης σημαίνει και θεραπεία από τη νόσο. Για αυτό το λόγο και τα ποσοστά πλήρους ίασης είναι πολύ υψηλά. Ωστόσο πρέπει να κάνουμε τακτικό επανέλεγχο του πάσχοντος καθώς υπάρχει πιθανότητα τοπικής αναζωπύρωσης αλλά και εμφάνισης νέου επιθηλιώματος σε άλλη θέση. Επίσης η χρήσης αντηλιακής κρέμας με υψηλό δείκτη προστασίας θεωρείται απαραίτητη

Ειδικότερα για τους νεότερους ασθενείς η εμφάνιση ενός επιθηλιώματος δεν είναι φυσικά απειλητική για τη ζωή τους. Ωστόσο είναι ένα προειδοποιητικό «καμπανάκι» για αλλαγή του lifestyle κυρίως σε σχέση με την έκθεση στον ήλιο και την υπεριώδη ακτινοβολία.