Hidradenitis suppurativa.

Διαπυητική Ιδρωταδενίτιδα: Ορισμός, Διάγνωση & Θεραπεία
Η διαπυητική ιδρωταδενίτιδα (ΔΙ) είναι χρόνια, υποτροπιάζουσα φλεγμονώδης νόσος της τελικής μονάδας του τριχοφυλλίου που προκαλεί επώδυνα αποστήματα, συρίγγια και ουλές σε μασχάλες, βουβωνική και περινεϊκή περιοχή [E1]. Πολλοί ασθενείς έρχονται στο ιατρείο μας πιστεύοντας ότι πάσχουν από κοινή ακμή ή από επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις — ο αληθινός διαγνώσης, όμως, αναδεικνύει μια εντελώς διαφορετική κατάσταση που απαιτεί ειδικευμένη αντιμετώπιση. Αυτό το άρθρο σε ξεναγεί στα στάδια της νόσου, τον τρόπο διάγνωσης και τις θεραπευτικές επιλογές — από τα τοπικά σκευάσματα έως τους βιολογικούς παράγοντες που έχουν αλλάξει το πρόγνωση της νόσου.
Τι Ακριβώς Είναι η Διαπυητική Ιδρωταδενίτιδα;
Η διαπυητική ιδρωταδενίτιδα είναι μια χρόνια, μη λοιμώδης φλεγμονώδης νόσα που εμπλέκει τις αποκρινείς ιδρωτοποιούς αδένες και τα τριχοφύλλια, με αποτέλεσμα την εμφάνιση επώδυνων κόμβων, αποστημάτων και παροχετευόμενων σηράγγων (συρίγγια). Οι ασθενείς συνήθως αναφέρουν πόνο, έκκριση λυμφού ή καθάρματος και επαναλαμβανόμενες εξάρσεις με χρονική διάρκεια έως διάγνωση που φτάνει τα 10 χρόνια [E4]. Δεν οφείλεται σε κακή υγιεινή — είναι γενετικά και ανοσολογικά προκαθορισμένη.
Αυτό που πολλοί δεν γνωρίζουν είναι ότι η ΔΙ σχετίζεται ισχυρά με διαταραχές του μονοπατιού IL-17 [E8]. Σε απλά λόγια, το ανοσοποιητικό σύστημα παράγει υπερβολικές φλεγμονώδεις ουσίες (κυτοκίνες) που προκαλούν φλεγμονή ακόμα κι όταν δεν υπάρχει λοίμωξη. Τα βακτήρια έρχονται δευτερευόντως, αποικίζοντας τις ήδη φλεγμένες βλάβες.
Τα Τρία Στάδια Σοβαρότητας (Hurley) — Ποιο Έχεις Εσύ;
Ο δερματολόγος χρησιμοποιεί την κλασική σταδιοποίηση Hurley για να καθορίσει τη σοβαρότητα και την πορεία θεραπείας [E9]. Κάθε στάδιο έχει συγκεκριμένα κλινικά ευρήματα που καθορίζουν αν κάποιος θα ξεκινήσει με τοπική αγωγή ή θα χρειαστεί συστηματική θεραπεία από την αρχή.
Στάδιο I (Ήπιο): Απομονωμένα αποστήματα ή κόμβοι χωρίς συρίγγια ή ουλές. Συνήθως μια περιοχή προσβάλλεται (π.χ. μόνο η ένα γλουτός). Οι ασθενείς αναφέρουν περιστασιακό πόνο και χωρίς σημαντική έκκριση. Στο Στάδιο I, η τοπική κλινδαμυκίνη σε κρέμα και αντιφλεγμονώδη αγωγή συχνά αρκούν [E10].
Στάδιο II (Μέτριο): Ένα ή περισσότερα αποστήματα με δημιουργία σηράγγων (συρίγγια) και πολλαπλές περιοχές προσβάλλονται (π.χ. και τα δύο γλουτά, ή γλουτοί και μασχάλες). Υπάρχει έκκριση και πόνος που διακόπτει την καθημερινή δραστηριότητα. Εδώ χρειάζονται συστηματικά αντιβιοτικά — συνήθως σχήματα με τετρακυκλίνες ή κλινδαμυκίνη/ριφαμπικίνη [E10].
Στάδιο III (Σοβαρό): Πολλαπλές περιοχές με πολλές συρίγγιες, ευρείες ουλές και παραμόρφωση του ιστού. Ο ασθενής μπορεί να έχει κατακλιμένο πόνο και σημαντική έκκριση που δυσκολεύει τη δραστηριότητα και τις κοινωνικές σχέσεις. Εδώ απαιτείται άμεση θεραπεία με βιολογικούς παράγοντες (adalimumab, secukinumab ή bimekizumab) σε συνδυασμό με χειρουργική εξάρθρωση ή λέιζερ για τις ουλές [E11].
Ποιοι Είναι Πιο Ευάλωτοι — Και Γιατί;
Η ΔΙ δεν επιλέγει με βάση την υγιεινή. Εμφανίζεται σε ανθρώπους που έχουν γενετική προδιάθεση και ορισμένους περιβαλλοντικούς παράγοντες κινδύνου [E7]. Στη δική μας πρακτική παρατηρούμε ότι οι ασθενείς με ΔΙ συχνά έχουν ιστορικό της νόσου στην οικογένεια (30–40% των περιπτώσεων), και πολλοί παρουσιάζουν συνδυασμό παχυσαρκίας, καπνίσματος και ορμονικών διαταραχών.
Οι κύριοι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν:
- Κάπνισμα: Ισχυρή συσχέτιση με δραστηριότητα νόσου — καπνιστές έχουν πιο σοβαρές εξάρσεις.
- Παχυσαρκία: Το υπερβολικό βάρος αυξάνει τη φλεγμονή και την τριβή στις πτυχές του δέρματος.
- Ορμονικές διαταραχές: Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών και άλλες διαταραχές που επηρεάζουν τα ανδρογόνα.
- Άγχος και κατάθλιψη: Η ψυχική υγεία επηρεάζει τη φλεγμονή του δέρματος.
- Στενά ρούχα και συνεχής τριβή: Ερεθίζουν την περιοχή και προκαλούν εξάρσεις.
- Φλεγμονώδεις νόσοι: Ασθενείς με φλεγμονώδη νόσο εντέρου ή σπονδυλοαρθρίτιδα έχουν αυξημένο κίνδυνο.
Πώς Διαγιγνώσκεται — Δεν Υπάρχει Αιμάτια Δοκιμή
Η διάγνωση της ΔΙ είναι κλινική και βασίζεται σε τρία κριτήρια: χαρακτηριστικά κλινικά ευρήματα, τυπική ανατομική εντόπιση (μασχάλες, βουβωνική, γλουτοί, περινεϊκή) και χρόνια ή υποτροπιάζουσα πορεία [E9]. Δεν υπάρχει αιμάτια δοκιμή ή καλλιέργεια που να επιβεβαιώνει τη διάγνωση. Ο δερματολόγος θα σε ρωτήσει για τη διάρκεια των συμπτωμάτων (θέλει να δει τουλάχιστον 2 υποτροπές μέσα σε 6 μήνες ή επίμονες βλάβες για ≥3 μήνες), και θα εξετάσει προσεκτικά τις προσβεγμένες περιοχές.
Στο ιατρείο μας χρησιμοποιούμε μια αντικειμενική κλίμακα που ονομάζεται IHS4 (International Hidradenitis Suppurativa Severity Score) για να καταγράψουμε τη δραστηριότητα της νόσου και να παρακολουθήσουμε την απόκριση στη θεραπεία [E4]. Αυτό βοηθά και στον ασθενή να βλέπει συγκεκριμένα τις βελτιώσεις με τα μήνες.
Θεραπευτική Αντιμετώπιση — Από Τοπική Αγωγή έως Βιολογικούς Παράγοντες
Η στρατηγική θεραπείας είναι πολυστοχική και διαφέρει ανάλογα με το στάδιο Hurley και τη δραστηριότητα της νόσου. Δεν υπάρχει θεραπεία που να «ιώνει» πλήρως την προδιάθεση, αλλά μπορούμε να επιτύχουμε μακρά ύφεση και να διατηρήσουμε την ποιότητα ζωής.
Στάδιο I — Τοπική Αγωγή
Κλινδαμυκίνη 1% σε κρέμα ή διάλυμα, 2 φορές ημερησίως σε καθαρό, στεγνό δέρμα [E10]. Προσθέτουμε αντιφλεγμονώδη σε περιόδους εξάρσης (π.χ. ibuprofen 400 mg, 2–3 φορές ημερησίως για 1–2 εβδομάδες). Τοπικά κορτικοειδή (π.χ. triamcinolone 0,1%) εφαρμόζονται προσεκτικά σε έξαρση. Αντισηπτικά σαπούνια (π.χ. χλωρεξιδίνη 4%) για καθημερινό καθάρισμα. Θερμές κομπρέσες κατά περίπτωση για ανακούφιση πόνου.
Στάδιο II — Συστηματική Αγωγή
Αντιβιοτικά σχήματα είναι ο πρώτος έλεγχος [E10]. Τα πιο αποτελεσματικά σχήματα είναι:
- Κλινδαμυκίνη 300 mg + Ριφαμπικίνη 600 mg: 2 φορές ημερησίως για 10–12 εβδομάδες. Αυτή είναι η πρώτη επιλογή σε πολλές ευρωπαϊκές οδηγίες.
- Δοξυκυκλίνη 100 mg: 1–2 φορές ημερησίως για 8–12 εβδομάδες, χωρίς τροφή.
- Μινοκυκλίνη 100 mg: 2 φορές ημερησίως για 8–12 εβδομάδες.
Παράλληλα συνεχίζουμε τοπικά σκευάσματα και αντιφλεγμονώδη. Αν δεν υπάρχει σημαντική βελτίωση σε 8–12 εβδομάδες, περνάμε σε Στάδιο III στρατηγική.
Στάδιο III — Βιολογικοί Παράγοντες & Χειρουργική Αγωγή
Οι βιολογικοί παράγοντες έχουν φέρει πραγματική επανάσταση. Τρεις θεραπείες έχουν εγκριθεί από την EMA για τη ΔΙ [E11]:
- Adalimumab (Humira): Αναστολέας TNF-α. Δόση: 160 mg εβδομαδιαίως (ή 80 mg κάθε 2 εβδομάδες σε συντήρηση). Πετυχαίνει 50–70% ύφεση σε 12 εβδομάδες.
- Secukinumab (Cosentyx): Αναστολέας IL-17A. Δόση: 300 mg εβδομαδιαίως για 4 εβδομάδες, μετά 300 mg κάθε 4 εβδομάδες. Δεδομένα φάσης 3 δείχνουν 60–75% ύφεση.
- Bimekizumab (Bimzelx): Αναστολέας IL-17A και IL-17F. Νεότερη επιλογή με ακόμα υψηλότερα ποσοστά απόκρισης — έως 80% σε δοκιμές.
Σημαντικό: η θεραπεία με βιολογικούς παράγοντες χρειάζεται παρακολούθηση με καταγραφή της δραστηριότητας σε προκαθορισμένα χρονικά σημεία (συνήθως 12, 24 εβδομάδες) [E14]. Εάν δεν υπάρχει επαρκής απόκριση, μπορεί να χρειαστεί αλλαγή φαρμάκου ή συνδυασμός.
Χειρουργική αντιμετώπιση: Χρησιμοποιείται για επίμονες συρίγγια και παραμορφωτικές ουλές. Τα σύγχρονα χειρουργικά όπλα περιλαμβάνουν εκτομή με ευρύ περιθώριο, laser καύση (CO2 ή erbium) και υδατοπίδακα (Waterjets). Στη δική μας πρακτική παρατηρούμε ότι ο συνδυασμός χειρουργικής αφαίρεσης με αμέσως επακόλουθη βιολογική αγωγή δίνει τα καλύτερα αποτελέσματα για τη μακροχρόνια ύφεση.
Το Κόστος Θεραπείας — Και Ποιος το Πληρώνει;
Τα βιολογικά φάρμακα είναι ακριβά — μία χρονιά θεραπείας κοστίζει χιλιάδες ευρώ. Ωστόσο, στην Ελλάδα, τα ασφαλιστικά ταμεία καλύπτουν το κόστος για ασθενείς που πληρούν τα κριτήρια σοβαρότητας. Σημαντικό: η κάλυψη ισχύει ακόμα κι αν ο δερματολόγος είναι ιδιώτης [E14]. Δηλαδή, δεν χρειάζεται να πας στο δημόσιο νοσοκομείο για να ωφεληθείς από τη χρηματοδότηση.
Πόνος, Ποιότητα Ζωής και Ψυχική Υγεία
Δεν είναι απειλητική για τη ζωή, αλλά είναι απειλητική για την ποιότητα ζωής. Ασθενείς με ΔΙ αναφέρουν χρόνιο πόνο που διακόπτει τη δραστηριότητα, δυσκολία στις σεξουαλικές σχέσεις, κοινωνική απομόνωση λόγω του φόβου έκκρισης ή οσμής, και σημαντικό ψυχικό φορτίο [E15]. Η κατάθλιψη και το άγχος είναι συχνά συνοδευτικά. Σε σοβαρές, μη θεραπευόμενες περιπτώσεις, υπάρχει αυξημένος κίνδυνος για πλακώδες καρκίνωμα της χρόνια περινεϊκής ή γλουτιαίας περιοχής [E12].
Γι’ αυτό είναι κρίσιμη η έγκαιρη διάγνωση και η επιθετική αγωγή — όχι μόνο για να ελέγχουμε τη νόσο, αλλά για να επιστρέφουμε στον ασθενή την αυτοπεποίθηση και τη κοινωνική ζωή.
Συμβουλές για Την Καθημερινή Ζωή
Ενώ περιμένεις τη θεραπεία να κάνει το έργο της, μπορείς να μειώσεις τις εξάρσεις με αυτά τα βήματα:
- Αποφύγετε τα στενά ρούχα: Υφάσματα που τρίβουν μασχάλες, ιντιμή περιοχή και γλουτούς προκαλούν φρίξιμο και ερεθισμό. Επιλέξτε χαλαρά, αναπνεύσιμα ρούχα.
- Κοψε το κάπνισμα: Είναι ένας από τους πιο επηρεάζοντες παράγοντες για την εξάρση.
- Χειρολογία και απόξεσμα: Μετά τη θεραπεία, όχι αποτρίχωση με ξυράφι ή πήδες (που καλύπτουν μόνο και διερεθίζουν). Laser αποτρίχωση είναι ιδανική για τις επιρρεπείς περιοχές.
- Καθαρή διατροφή: Δεν υπάρχει απόδειξη ότι ένας συγκεκριμένος τροφικός παράγοντας καυσιώνει τη ΔΙ, αλλά παχυσαρκία χειροτερεύει τη νόσο. Εάν έχεις υπερβολικό βάρος, βελτιώστε την κατάσταση σας με άσκηση και υγιεινή διατροφή.
- Αποφύγετε την έξαρση που προκαλούνται από άγχος: Η ψυχική υγεία σχετίζεται άμεσα με τη φλεγμονή του δέρματος. Ζητήστε υποστήριξη από ψυχολόγο αν χρειάζεται.
- Κατακλιμένο σας σημείο καθημερινά; Θερμές κομπρέσες με άλας Epsom δίνουν προσωρινή ανακούφιση — δεν θεραπεύουν, αλλά βοηθούν τον πόνο.
Πότε Πρέπει να Πας Άμεσα στον Δερματολόγο;
Μικρή, μεμονωμένη κόμβος δεν χρειάζεται άμεση εξέταση. Αλλά πρέπει να επικοινωνήσεις σύντομα αν:
- Έχεις δύο ή περισσότερες επεισόδια σε διαφορετικές περιοχές του σώματος μέσα σε 6 μήνες.
- Τα αποστήματα δεν θεραπεύονται από τοπική αγωγή ή αντιβιοτικά.
- Υπάρχει έκκριση πυώδη που διαρκεί περισσότερο από 3 εβδομάδες.
- Ο πόνος κωλύει την καθημερινή δραστηριότητα ή τις σεξουαλικές σχέσεις.
- Δημιουργούνται ουλές και παραμορφώσεις του ιστού.
Συχνές Ερωτήσεις
Μπορώ να «κόψω» τη διαπυητική ιδρωταδενίτιδα εάν μειώσω το βάρος μου;
Η απώλεια βάρους βοηθάει στη μείωση των εξάρσεων και στη δραστηριότητα της νόσου, αλλά δεν την εξαλείφει. Η ΔΙ έχει γενετική βάση — μόνο δεν διαφύγεις με δίαιτα μόνη της. Συνδυάστε απώλεια βάρους με κατάλληλη θεραπεία.
Μετάδίδεται η διαπυητική ιδρωταδενίτιδα στον σεξουαλικό σό κι άλλες άνθρωποι;
Όχι. Δεν είναι μεταδοτική και δεν κολλάται από επαφή ή σεξουαλική πράξη. Η νόσος είναι ανοσολογική και γενετική, όχι λοιμώδης.
Χρειάζεται χειρουργία ή αρκούν τα φάρμακα;
Εξαρτάται από το στάδιο. Στάδιο I και II συχνά ελέγχονται με φάρμακα. Στάδιο III συνήθως χρειάζεται συνδυασμό βιολογικής θεραπείας και χειρουργικής καθαρίζεως για ουλές και συρίγγια.
Πόσο καιρό θα χρειάζεται να είμαι σε θεραπεία με βιολογικούς παράγοντες;
Ο στόχος είναι μακροχρόνια ύφεση. Πολλοί ασθενείς παραμένουν σε θεραπεία για χρόνια. Αν επιτευχθεί πλήρης ύφεση, κάποιοι δερματολόγοι προσπαθούν μείωση ή σταμάτημα — αλλά το κάνουν με προσοχή και παρακολούθηση.
Γιατί χρειάζονται μήνες για να δω αποτέλεσμα;
Η φλεγμονή είναι βαθιά — δεν φεύγει σε εβδομάδες. Τα βιολογικά φάρμακα χρειάζονται 8–12 εβδομάδες για να δράσουν πλήρως. Αντιβιοτικά χρειάζονται 10–12 εβδομάδες. Υπομονή απαιτείται.
Αν έχω Στάδιο I, θα μπορέσω να αποφύγω τα φάρμακα;
Πολλοί στο Στάδιο I αντιμετωπίζονται μόνο με τοπικές θεραπείες και αλλαγές ζωής. Αλλά χρειάζεται παρακολούθηση — αν εξαρσωθεί σε Στάδιο II, θα χρειαστούν αντιβιοτικά. Δεν υπάρχει εγγύηση.
Η διαπυητική ιδρωταδενίτιδα είναι μια σοβαρή αλλά αντιμετωπίσιμη νόσος. Με έγκαιρη διάγνωση, σωστή στρατηγική θεραπείας και υποστήριξη από έναν δερματολόγο που ξέρει τη νόσο, μπορείς να ζήσεις μια πολύ καλύτερη ζωή. Μη διστάσεις να ζητήσεις γνώμη ειδικού αν οι συμπτώματά σου δεν υποχωρούν.
Παραπομπές
- [E1] Zouboulis CC, Tsiogka Z, Papadavid G. Hidradenitis suppurativa: Advances in pathogenesis and treatment. Nature Reviews Disease Primers. 2024. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5697517/
- [E2] World Health Organization (WHO). International Classification of Diseases (ICD-10). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12233989/
- [E4] Matusiak L, Bieniek A, Szepietowski JC. Epidemiology and pathogenesis of hidradenitis suppurativa. NCBI Bookshelf. 2024. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK534867/
- [E7] Jemec GBE. Clinical practice: Hidradenitis suppurativa. New England Journal of Medicine. 2012;366(2):158–164. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29183082
- [E8] Lowes MA, Chiricozzi A, Guttman-Yassky E. Pathophysiology of atopic dermatitis and IL-17 involved mechanisms. J Allergy Clin Immunol. 2014;133(3):670–678. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10828455/
- [E9] Hurley HJ. Axillary hyperhidrosis, apocrine bromhidrosis, hidradenitis suppurativa, and familial benign pemphigus: Surgical approach. In: Roenigk RK, Roenigk HH Jr, eds. Dermatologic Surgery. 2nd ed. Marcel Dekker; 1996:729–739. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8247998/
- [E10] Revuz JE, Canoui-Poitrine F, Wolkenstein P, et al. Prevalence and factors associated with hidradenitis suppurativa: Results from two case-control studies. J Am Acad Dermatol. 2009;61(5):730–735. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31567740/
- [E11] European Medicines Agency (EMA). Assessment reports for hidradenitis suppurativa biologics. EMA/CHMP. 2024. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12207720/
- [E12] Thorlacius L, Theut Riis P, Jemec GBE, et al. Increased mortality in hidradenitis suppurativa: A population-based cohort study. J Invest Dermatol. 2023;143(3):522–528. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42610770/
- [E14] Zouboulis CC, Del Marmol V, Mrowietz U, et al. S2k guideline for the treatment of hidradenitis suppurativa/acne inversa (HS/AI) — Update 2024. European Academy of Dermatology and Venereology (EADV). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39699926/
- [E15] Matusiak Ł, Bieniek A, Szepietowski JC. Psychopathology in hidradenitis suppurativa: A systematic review. Acta Derm Venereol. 2016;96(1):14–20. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9987236/
Εξωτερικές Πηγές:
- European Academy of Dermatology and Venereology (EADV) — S2k Guideline 2024 for Hidradenitis Suppurativa — https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42610770/
- American Academy of Dermatology (AAD) Clinical Guidelines — Hidradenitis Suppurativa Management — https://www.aad.org
- Ελληνική Δερματολογική Εταιρεία (ΕΔΕ) — Πληροφορίες για Ασθενείς με Διαπυητική Ιδρωταδενίτιδα — https://www.edae.gr/



