Έκζεμα στα πόδια ή δερματίτιδα εκ στάσης; Συμπτώματα, αίτια και αντιμετώπιση

Δρ. Χαράλαμπος Καζάκος, Δερματολόγος – Αφροδισιολόγος

Τελευταία  ενημέρωση:16/4/2026

Η δερματίτιδα εκ στάσης, που λέγεται και φλεβικό έκζεμα, είναι μια μορφή εκζέματος που εμφανίζεται συνήθως στα κάτω πόδια όταν υπάρχει φλεβική ανεπάρκεια και οίδημα. Συχνά προκαλεί κοκκινίλα, φαγούρα, ξηρότητα και λέπια, ενώ σε πιο προχωρημένες περιπτώσεις μπορεί να συνυπάρχουν δυσχρωμίες, σκασίματα ή πληγές.

Τι είναι η δερματίτιδα εκ στάσης;

Η δερματίτιδα εκ στάσης εμφανίζεται όταν το αίμα και τα υγρά λιμνάζουν στα κάτω άκρα λόγω φλεβικής ανεπάρκειας και αυξημένης φλεβικής πίεσης. Για αυτό εμφανίζεται πιο συχνά γύρω από τους αστραγάλους και στις κνήμες, όπου το πρήξιμο επιβαρύνει σταδιακά το δέρμα.

Με απλά λόγια, δεν πρόκειται μόνο για ξηροδερμία. Το δέρμα φλεγμαίνει επειδή επηρεάζεται από χρόνια φλεβική στάση και οίδημα. Αυτό είναι το σημείο που ξεχωρίζει το φλεβικό έκζεμα από ένα πιο απλό, παροδικό εξάνθημα.

Ποια συμπτώματα δείχνουν φλεβικό έκζεμα στα πόδια;

Στα αρχικά στάδια εμφανίζονται συνήθως πρήξιμο στους αστραγάλους ή στις κνήμες, κοκκινίλα, φαγούρα, ξηρότητα και απολέπιση. Με τον χρόνο, το δέρμα μπορεί να γίνει πιο ευαίσθητο, να σκουρύνει σε ορισμένα σημεία και να εμφανίσει ρωγμές, εξίδρωση ή ακόμη και πληγές.

Πιο ύποπτο μοτίβο για δερματίτιδα εκ στάσης είναι όταν η εικόνα αφορά τα κάτω πόδια, ειδικά κοντά στους αστραγάλους, και συνυπάρχει βάρος στα πόδια, κιρσοί ή χρόνιο πρήξιμο. Η AAD αναφέρει επίσης ότι μπορεί να ξεκινά στην εσωτερική πλευρά των αστραγάλων και να επεκτείνεται χαμηλά στις κνήμες ή στο πάνω μέρος του ποδιού.

Πού οφείλεται;

Η βασική αιτία είναι η χρόνια φλεβική ανεπάρκεια. Όταν οι φλέβες δεν επιστρέφουν σωστά το αίμα προς την καρδιά, αυξάνεται η πίεση στα κάτω άκρα, μαζεύονται υγρά στους ιστούς και το δέρμα ερεθίζεται πιο εύκολα.

Ο κίνδυνος αυξάνεται με την ηλικία, την παχυσαρκία, την πολύωρη ορθοστασία ή ακινησία, τους κιρσούς και το χρόνιο οίδημα. Μπορεί επίσης να συνυπάρχουν άλλοι επιβαρυντικοί παράγοντες, όπως καρδιακή ανεπάρκεια, νεφρική νόσος ή παλαιότερος τραυματισμός στο πόδι.

Πότε η κοκκινίλα και το πρήξιμο στο πόδι δεν είναι απλό έκζεμα;

Δεν είναι κάθε κοκκινίλα και κάθε πρήξιμο φλεβικό έκζεμα. Η εικόνα μπορεί να χρειάζεται διάκριση από λοίμωξη, όπως κυτταρίτιδα, από αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής ή από άλλη δερματική και αγγειακή αιτία. Για αυτό η σωστή ιατρική εκτίμηση έχει σημασία όταν η εικόνα επιμένει ή επιβαρύνεται.

Θέλει περισσότερη προσοχή όταν υπάρχει έντονος πόνος, απότομη επιδείνωση, πληγές, έκκριση, έντονο οίδημα ή υποψία λοίμωξης. Η Cleveland Clinic αναφέρει ότι χωρίς σωστή αντιμετώπιση μπορεί να εμφανιστούν έλκη ή cellulitis.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση βασίζεται κυρίως στην κλινική εικόνα και στην εξέταση των ποδιών και του δέρματος. Όταν χρειάζεται να διερευνηθεί η φλεβική αιτία, μπορεί να ζητηθεί υπερηχογράφημα φλεβών, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να γίνει και αλλεργιολογικός έλεγχος για να αποκλειστεί άλλη μορφή δερματίτιδας.

Αυτό σημαίνει ότι δεν είναι καλή ιδέα να αντιμετωπίζεται κάθε επίμονη κοκκινίλα στο πόδι με τυχαία κρέμα από το σπίτι. Αν η εικόνα υποτροπιάζει ή δεν υποχωρεί, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

Τι βοηθά πραγματικά στη θεραπεία;

Η αντιμετώπιση έχει δύο σκέλη: φροντίδα του δέρματος και μείωση της φλεβικής επιβάρυνσης. Για το δέρμα μπορεί να χρειαστούν ειδικές ενυδατικές ή τοπικές αγωγές, ενώ για το υπόβαθρο του προβλήματος συστήνονται μέτρα που μειώνουν το οίδημα και βελτιώνουν την κυκλοφορία.

Σημαντικό σημείο: η κρέμα από μόνη της συχνά δεν αρκεί όταν το πόδι παραμένει πρησμένο. Η τοπική αγωγή βοηθά το δέρμα, αλλά η βελτίωση της φλεβικής στάσης είναι εξίσου σημαντική για να μειωθούν οι υποτροπές.

Συνήθεις άξονες αντιμετώπισης

• Ενυδάτωση: με ήπια, κατά προτίμηση προϊόντα χωρίς άρωμα.
• Τοπική αγωγή: όταν τη συστήσει ο γιατρός, για έλεγχο της φλεγμονής και προστασία του δέρματος.
• Συμπίεση: μόνο όταν έχει προταθεί από τον ειδικό, γιατί μπορεί να βοηθήσει στη μείωση του οιδήματος.
• Αντιβιοτικά: μόνο όταν υπάρχει λοίμωξη και έχουν δοθεί από γιατρό.

Τι μπορείτε να κάνετε καθημερινά για να μειώσετε τις υποτροπές;

Η καθημερινή φροντίδα βοηθά ιδιαίτερα όταν το πρόβλημα συνδέεται με χρόνιο οίδημα. Οι πιο χρήσιμες συνήθειες είναι η συστηματική ενυδάτωση, η ήπια κίνηση, η αποφυγή πολύωρης ακινησίας και η προστασία του δέρματος από τριβή και ερεθιστικά προϊόντα.

Πρακτικές οδηγίες

• Περπάτημα: βοηθά τη φλεβική κυκλοφορία.
• Διαλείμματα από ορθοστασία ή πολύωρο κάθισμα: η ακινησία επιβαρύνει τη φλεβική στάση.
• Ήπιο καθαριστικό χωρίς άρωμα: προτιμάται αντί για βαριά σαπούνια.
• Ενυδάτωση μετά το μπάνιο: βοηθά να διατηρείται η υγρασία του δέρματος.
• Προστασία από μικροτραυματισμούς: το δέρμα είναι πιο ευαίσθητο και τραυματίζεται πιο εύκολα.

Πότε χρειάζεται πιο άμεση ιατρική εκτίμηση;

Χρειάζεται πιο άμεση αξιολόγηση όταν η εικόνα επιμένει, υποτροπιάζει ή γίνεται πιο επώδυνη, όταν αυξάνεται το πρήξιμο, όταν εμφανίζονται πληγές ή όταν υπάρχει υποψία λοίμωξης. Αυτές οι περιπτώσεις δεν είναι κατάλληλες για απλή αυτοθεραπεία.

Ζητήστε ιατρική εκτίμηση όταν υπάρχει

• Επίμονη κοκκινίλα και φαγούρα που δεν υποχωρούν.
• Σημαντικό πρήξιμο ή πόνος στα κάτω πόδια.
• Ρωγμές, έλκη ή εξίδρωση από το δέρμα.
• Υποψία λοίμωξης ή κυτταρίτιδας.
• Συνεχείς υποτροπές, ειδικά αν συνυπάρχουν κιρσοί ή γνωστή φλεβική ανεπάρκεια.

Το περιεχόμενο είναι ενημερωτικό και δεν υποκαθιστά επαγγελματική ιατρική συμβουλή, διάγνωση ή θεραπεία. Αν έχετε επίμονη κοκκινίλα, πρήξιμο, πόνο, πληγές ή υποψία λοίμωξης στα πόδια, απευθυνθείτε σε δερματολόγο ή στον κατάλληλο ειδικό.

Πηγές

• American Academy of Dermatology — Stasis dermatitis
  Χρήσιμη πηγή για ορισμό, συμπτώματα, διάγνωση και self-care.
• DermNet — Venous eczema
  Πολύ καλή πηγή για synonyms, διαφορική διάγνωση, επιπλοκές και θεραπευτική λογική.
• Cleveland Clinic — Venous Stasis Dermatitis
  Βοηθά ιδιαίτερα στο clinical framing, στα tests και στο πότε χρειάζεται έλεγχος.
• British Association of Dermatologists — Venous eczema
  Χρήσιμη patient-facing πηγή για πρακτική εξήγηση του θέματος.

Δρ. Χαράλαμπος Καζάκος
Δερματολόγος – Αφροδισιολόγος, Αθήνα 
Λεωφ. Βασιλέως Αλεξάνδρου 2 & Νηρηίδων, Αθήνα 11634.

Τηλέφωνο
210 36 39 349.

Email
info@kazakos-derma.gr.

Ωράριο
Δευτέρα – Παρασκευή, 11:00–21:00.